Áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài cho dự án

PHÂN TÍCH TỔNG HỢP: ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG

*(Cập nhật theo Luật Xây dựng 2025 và Dự thảo Nghị định /2026/NĐ-CP)*

1. Nguyên tắc và căn cứ pháp lý cốt lõi

• Nguyên tắc “Tự nguyện” có điều kiện: Đây là nguyên tắc xuyên suốt.

  • Tự nguyện: Chủ đầu tư/người quyết định đầu tư được quyền lựa chọn tiêu chuẩn áp dụng (TCVN, tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn cơ sở).

  • Ngoại lệ bắt buộc: Các tiêu chuẩn trở thành bắt buộc khi được viện dẫn trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hoặc các văn bản quy phạm pháp luật khác. Đây là “hàng rào kỹ thuật” bắt buộc phải tuân thủ.

• Thẩm quyền quyết định tối cao: Việc lựa chọn danh mục tiêu chuẩn áp dụng cho một dự án cụ thể phải được Người quyết định đầu tư xem xét và chấp thuận. Sự chấp thuận này có thể được thể hiện trong:

  • Quyết định phê duyệt dự án.

  • Hồ sơ thiết kế xây dựng được phê duyệt.

  • Văn bản chấp thuận riêng.

Nguồn: *Điều 10.1 Dự thảo Nghị định /2026/NĐ-CP; Khoản 2,3 Điều 6 Luật Xây dựng.*

2. Áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài: Điều kiện và thủ tục

Đây là nội dung có nhiều thay đổi quan trọng theo hướng đơn giản hóa nhưng yêu cầu chuyên môn sâu hơn, đặc biệt từ Nghị định 175/2024/NĐ-CP và được kế thừa trong Dự thảo mới.

3. Áp dụng tiêu chuẩn cơ sở (TCCS)

• Điều kiện: Cũng phải có thuyết minh về sự phù hợp với QCVN và tính tương thích với các tiêu chuẩn có liên quan.

• Bản chất: TCCS thường do doanh nghiệp xây dựng cho sản phẩm, quy trình riêng. Việc thuyết minh phải chứng minh được TCCS đó đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu của nhà nước (QCVN) và có thể kết hợp hài hòa với hệ thống tiêu chuẩn chung của dự án.

Nguồn: *Điều 10.4 Dự thảo Nghị định /2026/NĐ-CP.*

4. Lộ trình áp dụng khi có tiêu chuẩn mới (Tình huống điển hình)

Đây là vướng mắc thực tế thường gặp, đã được giải đáp bởi Vụ Khoa học Công nghệ (Bộ Xây dựng) và có cơ sở pháp lý rõ ràng.

• Tình huống: Dự án được phê duyệt với TCVN 2737:1995 (tải trọng và tác động). Đến giai đoạn thiết kế bản vẽ thi công, TCVN 2737:2023 có hiệu lực.

• Cách xử lý:

  1. Căn cứ pháp lý: Theo Điều 23 Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 2006 và Điều 6 Luật Xây dựng, tiêu chuẩn được áp dụng trên nguyên tắc tự nguyện, trừ khi được viện dẫn trong văn bản QPPL.

  2. Quyết định thuộc về chủ đầu tư: Việc lựa chọn tiêu chuẩn nào (cũ hay mới) phải được người quyết định đầu tư xem xét, chấp thuận.

  3. Kết luận: Nếu tiêu chuẩn cũ (2737:1995) đã được phê duyệt và không có quy định bắt buộc phải áp dụng tiêu chuẩn mới, dự án hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng tiêu chuẩn cũ. Nếu muốn áp dụng tiêu chuẩn mới, cần có sự chấp thuận của người quyết định đầu tư.

• Bài học: Tính ổn định của hệ thống tiêu chuẩn ngay từ khi phê duyệt dự án là rất quan trọng. Sự thay đổi tiêu chuẩn trong quá trình thực hiện cần được xem xét kỹ lưỡng về tính khả thi, chi phí và thời gian.

5. Vai trò của “Chỉ dẫn kỹ thuật”

• Định nghĩa: “Chỉ dẫn kỹ thuật là tập hợp các yêu cầu kỹ thuật dựa trên các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được áp dụng cho công trình…” (Khoản 3 Điều 2 Nghị định 06/2021/NĐ-CP).

• Vai trò: Đây là “bản dịch” cụ thể hóa các tiêu chuẩn được chọn thành các yêu cầu chi tiết cho việc thiết kế, mua sắm vật liệu, thi công, giám sát và nghiệm thu công trình. Nó là kim chỉ nam cho tất cả các nhà thầu tham gia dự án.

• Tính pháp lý: Chỉ dẫn kỹ thuật là một bộ phận không thể tách rời của hồ sơ thiết kế và là thành phần của hồ sơ hợp đồng xây dựng (Điều 142 Luật Xây dựng). Do đó, khi có tranh chấp về kỹ thuật, chỉ dẫn kỹ thuật chính là căn cứ pháp lý quan trọng nhất.

6. Tổng kết các điểm mới và lưu ý quan trọng

1. Từ “đồng bộ” sang “tương thích”: Dự thảo Nghị định /2026/NĐ-CP (kế thừa NĐ 175/2024) đã thay cụm từ “đánh giá tính tương thích, đồng bộ” bằng “đánh giá tính tương thích” khi áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài. Điều này cho thấy sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật, tập trung vào sự hài hòa giữa các tiêu chuẩn hơn là yêu cầu một cách máy móc.

2. Quy hoạch là “kim chỉ nam”: Việc lựa chọn và áp dụng tiêu chuẩn phải đảm bảo sự phù hợp với quy hoạch xây dựng được duyệt. Đây là điểm kiểm tra đầu tiên trong thẩm định dự án.

3. Trách nhiệm giải trình: Người quyết định đầu tư, chủ đầu tư và các nhà thầu tư vấn phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về việc lựa chọn, đề xuất và đánh giá tiêu chuẩn áp dụng.

4. Cơ sở để nghiệm thu: Chỉ dẫn kỹ thuật và hệ thống tiêu chuẩn được chọn là cơ sở pháp lý để đánh giá chất lượng công việc, tiến hành nghiệm thu và thanh quyết toán hợp đồng. Vì vậy, cần nghiên cứu kỹ hợp đồng xây dựng để biết rõ các chỉ tiêu và tiêu chuẩn áp dụng cho công trình của mình.

Bộ Xây dựng vừa có công văn 1737/BXD-KHCN gửi Công ty Cổ phần Taseco Invest về việc áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài cho dự án Tổ hợp khách sạn cao cấp, khu văn phòng kết hợp trung tâm thương mại Landmark 55.

Dự án Tổ hợp khách sạn cao cấp, khu văn phòng kết hợp trung tâm thương mại Landmark 55 được thiết kế với chiều cao trên 150 m, là công trình nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của QCVN 06:2022/BXD. Việc lựa chọn áp dụng NFPA 5000 của Hoa Kỳ phiên bản 2021, là phù hợp với pháp luật về xây dựng và pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tại Việt Nam.  Khi áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam, Chủ đầu tư phải đảm bảo tuân thủ hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Theo đó, đối với các nội dung trong tiêu chuẩn NFPA 5000 phiên bản 2021 của Hiệp Hội phòng cháy chữa cháy Hoa Kỳ có quy định tương đương hoặc cao hơn quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 06:2022/BXD về An toàn cháy cho nhà và công trình, thì đủ điều kiện áp dụng tại Việt Nam; với các nội dung trong tiêu chuẩn NFPA 5000 phiên bản 2021 chưa thỏa mãn (quy định thấp hơn) yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tại Việt Nam thì phải áp dụng QCVN. Trong quá trình lập hồ sơ thiết kế, Bộ Xây dựng đề nghị Chủ đầu tư tuân thủ quy định tại Điều 8 Nghị định số 15/2021/NĐ-CP quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng và phải được Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ thẩm duyệt theo quy định.

Công văn 1737/BXD-KHCN