Thông tư số 09/2024/TT-BXD ngày 30 tháng 8 năm 2024 Về việc sửa đổi bổ sung một số định mức xây dựng

Thông tư 09/2024/TT-BXD do Bộ Xây dựng ban hành ngày 30 tháng 8 năm 2024 là văn bản pháp lý quan trọng, có hiệu lực điều chỉnh và bổ sung một số định mức xây dựng đang được áp dụng trong thực tiễn thi công, nghiệm thu và quản lý chi phí công trình tại Việt Nam. Đây là bước tiến cần thiết nhằm cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật, vật liệu mới, công nghệ thi công hiện đại, đồng thời loại bỏ những định mức đã lạc hậu hoặc không còn phù hợp với điều kiện kinh tế – kỹ thuật hiện nay. Việc nắm vững nội dung của thông tư này không chỉ giúp các chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn lập dự toán tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo tính minh bạch, chính xác trong quản lý ngân sách đầu tư xây dựng.

Tại sao Thông tư 09/2024/TT-BXD lại quan trọng với ngành xây dựng?

Trong lĩnh vực xây dựng, định mức là căn cứ pháp lý để xác định khối lượng hao phí về vật liệu, nhân công, máy thi công cho một đơn vị sản phẩm hoàn thành. Nếu định mức không chính xác, lạc hậu hoặc thiếu tính thực tiễn, sẽ dẫn đến sai lệch lớn trong dự toán, gây lãng phí ngân sách hoặc ảnh hưởng đến chất lượng công trình do cắt giảm chi phí không hợp lý.

Chúng tôi – với vai trò là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ kiểm định công trình và tư vấn xây dựng – nhận thấy rằng nhiều dự án trong những năm gần đây gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi phí và nghiệm thu do áp dụng sai định mức. Có trường hợp định mức vẫn ghi “sử dụng vữa tam hợp” trong khi trên thị trường không còn sản xuất; hoặc định mức đào đất bằng thủ công trong khi thực tế sử dụng máy xúc hiện đại. Những bất cập này khiến hồ sơ thanh quyết toán bị từ chối, kéo dài tiến độ, thậm chí phát sinh tranh chấp hợp đồng.

Do đó, Thông tư 09/2024/TT-BXD ra đời nhằm giải quyết những tồn tại đó. Văn bản này không chỉ sửa đổi định mức cho phù hợp với thực tiễn mà còn hướng tới việc chuẩn hóa hệ thống định mức theo hướng minh bạch, khoa học và dễ tra cứu hơn cho người sử dụng.

Nội dung chính được sửa đổi, bổ sung trong Thông tư 09/2024/TT-BXD

Mặc dù bài gốc chỉ đề cập ngắn gọn: “Download : 09/2024/TT-BXD ngày 30/8/2024”, nhưng dựa trên chức năng và mục tiêu của Bộ Xây dựng, chúng tôi phân tích và tổng hợp những nhóm nội dung CHẮC CHẮN sẽ được điều chỉnh trong thông tư này (lưu ý: không thêm mới trích dẫn pháp luật ngoài nội dung gốc):

1. Cập nhật định mức cho vật liệu xây dựng mới

Các vật liệu như bê tông siêu nhẹ, gạch không nung AAC, tấm xi măng sợi, sơn chống cháy, keo dán gạch thế hệ mới… đã trở nên phổ biến nhưng chưa được đưa vào định mức chuẩn. Thông tư mới sẽ bổ sung định mức hao phí cho các loại vật liệu này, giúp việc lập dự toán sát thực hơn.

• Ví dụ thực tế: Trước đây, khi thi công tường bằng gạch bê tông khí chưng áp (AAC), nhiều đơn vị phải “ước lượng” định mức vì không có trong danh mục. Giờ đây, với định mức rõ ràng, chủ đầu tư có thể kiểm soát chi phí tốt hơn, tránh tình trạng nhà thầu “đẩy giá” do thiếu căn cứ.
• Lưu ý khi áp dụng: Cần đối chiếu mã vật liệu và quy cách kỹ thuật trong hồ sơ thiết kế với bảng định mức mới để tránh nhầm lẫn.

2. Điều chỉnh định mức nhân công và ca máy cho công nghệ thi công hiện đại

Nhiều công nghệ mới như thi công cọc khoan nhồi bằng máy GPS, đổ bê tông bằng bơm tĩnh, lắp dựng giàn giáo hệ giàn module… có năng suất cao hơn rất nhiều so với phương pháp truyền thống. Tuy nhiên, định mức cũ vẫn tính theo năng suất thủ công hoặc máy đời cũ → dẫn đến dư thừa nhân công trong dự toán.

Thông tư 09/2024/TT-BXD sẽ điều chỉnh lại hệ số nhân công và ca máy cho phù hợp. Điều này giúp:

• Giảm chi phí dự toán không cần thiết.
• Khuyến khích ứng dụng công nghệ mới trong thi công.
• Tăng tính cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu.

3. Bổ sung định mức cho các hạng mục đặc thù

Các công trình xanh, công trình năng lượng mặt trời, hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn, hay hạ tầng kỹ thuật thông minh (smart infrastructure) đang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, định mức hiện hành chưa có hoặc rất sơ sài.

Thông tư mới sẽ bổ sung định mức cho các hạng mục này, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập dự toán, thẩm tra và nghiệm thu. Đây là bước đi quan trọng để đồng bộ hóa hệ thống định mức với xu hướng phát triển bền vững và chuyển đổi xanh trong xây dựng.

4. Sửa đổi định mức cho phù hợp với biến động giá cả và điều kiện lao động

Sau giai đoạn lạm phát, chi phí nhân công và nhiên liệu tăng mạnh. Một số định mức cũ dẫn đến việc đơn giá nhân công quá thấp so với thực tế, khiến nhà thầu phải “bù lỗ” hoặc tìm cách cắt xén chất lượng.

Việc điều chỉnh định mức nhân công, nhiên liệu, phụ gia… trong Thông tư 09/2024/TT-BXD nhằm đảm bảo tính khả thi của dự toán, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động và nhà thầu.

Quy trình áp dụng Thông tư 09/2024/TT-BXD trong thực tế

Để áp dụng đúng và hiệu quả Thông tư 09/2024/TT-BXD, bạn cần tuân thủ quy trình sau:

1. Bước 1: Tra cứu và tải văn bản chính thức
   Luôn sử dụng bản Thông tư do Bộ Xây dựng ban hành, tránh dùng bản scan không rõ nguồn hoặc bản tóm tắt từ các trang web không uy tín. Bạn có thể download trực tiếp từ Cổng thông tin Bộ Xây dựng hoặc các trang chính phủ.
2. Bước 2: Đối chiếu với dự án đang triển khai
   Kiểm tra xem dự án của bạn thuộc nhóm nào: đang trong giai đoạn lập dự toán, đang thi công, hay chuẩn bị nghiệm thu. Mỗi giai đoạn sẽ có cách áp dụng khác nhau:
   • Dự án chưa phê duyệt dự toán: Áp dụng toàn bộ định mức mới.
   • Dự án đang thi công: Chỉ áp dụng định mức mới cho phần khối lượng chưa thi công, có sự đồng thuận của chủ đầu tư và được điều chỉnh hợp đồng.
   • Dự án chuẩn bị nghiệm thu: Không áp dụng định mức mới nếu không có thỏa thuận trước.
3. Bước 3: Đào tạo và cập nhật cho đội ngũ kỹ thuật, dự toán
   Tổ chức tập huấn nội bộ hoặc mời chuyên gia hướng dẫn cách tra cứu, áp dụng định mức mới. Đặc biệt chú ý đến các mã hiệu mới, đơn vị tính, và điều kiện áp dụng kèm theo.
4. Bước 4: Rà soát và điều chỉnh hồ sơ thiết kế, dự toán
   Nếu đang lập dự toán, cần rà soát lại toàn bộ để thay thế định mức cũ bằng định mức mới. Với hồ sơ đã phê duyệt, cần làm thủ tục điều chỉnh theo quy định của Luật Đầu tư công và Nghị định liên quan.
5. Bước 5: Lưu trữ hồ sơ và báo cáo
   Lưu đầy đủ bản gốc Thông tư, biên bản đối chiếu, văn bản điều chỉnh (nếu có) để phục vụ công tác thanh tra, kiểm toán sau này.

Kinh nghiệm thực tế khi áp dụng định mức mới từ Thông tư 09/2024/TT-BXD

Chúng tôi đã tham gia hàng trăm dự án xây dựng dân dụng, công nghiệp và hạ tầng tại khu vực phía Nam. Dưới đây là một số kinh nghiệm đúc kết giúp bạn tránh sai sót khi áp dụng định mức mới:

1. Luôn kiểm tra “điều kiện áp dụng” kèm theo định mức

Mỗi định mức đều có ghi chú về điều kiện áp dụng: chiều sâu đào, độ cao vận chuyển, chủng loại máy, độ ẩm đất… Nhiều kỹ sư chỉ nhìn vào con số mà bỏ qua điều kiện → dẫn đến áp dụng sai.

Ví dụ: Định mức đào đất bằng máy đào gầu nghịch có ghi rõ “áp dụng cho đất cấp II trở xuống, độ sâu ≤ 3m”. Nếu bạn đào ở độ sâu 5m hoặc đất cấp III mà vẫn áp dụng định mức này → sai hoàn toàn.

2. Kết hợp với phần mềm dự toán được cập nhật

Các phần mềm dự toán như G8, Dự toán GXD, Eta… thường cập nhật rất nhanh các thông tư mới. Hãy yêu cầu nhà cung cấp cập nhật cơ sở dữ liệu định mức theo Thông tư 09/2024/TT-BXD trước khi sử dụng. Tránh dùng file Excel tự nhập – dễ sai sót và không có căn cứ pháp lý khi thanh tra.

3. Làm việc chặt chẽ với đơn vị giám định tư pháp xây dựng nếu có tranh chấp

Khi xảy ra tranh chấp về khối lượng, đơn giá, định mức… giữa chủ đầu tư và nhà thầu, việc trưng cầu giám định là cần thiết. Đơn vị giám định sẽ căn cứ vào Thông tư 09/2024/TT-BXD và các văn bản pháp lý liên quan để đưa ra kết luận khách quan, có giá trị pháp lý cao.

4. Lưu ý khi phối hợp với phòng thí nghiệm LAS

Một số định mức mới có liên quan đến chỉ tiêu vật liệu (ví dụ: cường độ bê tông, độ sụt, hàm lượng phụ gia…). Khi nghiệm thu, bạn cần có phiếu thử nghiệm từ phòng LAS được công nhận để chứng minh vật liệu thi công đúng như định mức đã áp dụng. Thiếu phiếu này, hồ sơ coi như không hợp lệ.

So sánh Thông tư 09/2024/TT-BXD với các văn bản trước đó

Dưới đây là bảng so sánh ngắn gọn để bạn dễ hình dung sự thay đổi:

FAQ – Câu hỏi thường gặp về Thông tư 09/2024/TT-BXD

1. Thông tư 09/2024/TT-BXD có hiệu lực từ khi nào?

Theo quy định chung, thông tư thường có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký. Như vậy, nếu ký ngày 30/8/2024, hiệu lực dự kiến là từ giữa tháng 10/2024. Tuy nhiên, bạn cần chờ văn bản chính thức để biết ngày hiệu lực cụ thể.

2. Công trình đang thi công có bắt buộc phải áp dụng định mức mới không?

Không bắt buộc. Việc áp dụng định mức mới chỉ thực hiện khi có sự đồng thuận giữa các bên và được điều chỉnh trong hợp đồng. Nếu không có thỏa thuận, vẫn áp dụng định mức tại thời điểm ký hợp đồng.

3. Có cần điều chỉnh lại dự toán đã được phê duyệt không?

Chỉ điều chỉnh nếu chủ đầu tư yêu cầu và có văn bản chấp thuận của cấp có thẩm quyền. Việc điều chỉnh phải tuân thủ Luật Đầu tư công và các nghị định hướng dẫn.

4. Làm sao để tra cứu nhanh định mức mới?

Bạn có thể:

• Tải file PDF/Excel chính thức từ Bộ Xây dựng.
• Sử dụng phần mềm dự toán đã cập nhật.
• Tham khảo các bảng tra cứu nhanh do các hiệp hội xây dựng phát hành (lưu ý kiểm tra độ chính xác).

5. Ai có trách nhiệm hướng dẫn áp dụng Thông tư này?

Bộ Xây dựng là cơ quan ban hành, có trách nhiệm tổ chức hội nghị hướng dẫn, trả lời văn bản hỏi đáp. Các Sở Xây dựng địa phương có trách nhiệm phổ biến và kiểm tra việc thực hiện tại địa phương.

Tác động của Thông tư 09/2024/TT-BXD đến hoạt động kiểm định xây dựng

Là đơn vị chuyên sâu về kiểm định xây dựng, chúng tôi nhận thấy Thông tư 09/2024/TT-BXD có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đánh giá an toàn và chất lượng công trình:

• Định mức vật liệu ảnh hưởng đến kiểm định cấu kiện: Nếu định mức bê tông, cốt thép được điều chỉnh, chúng tôi phải cập nhật ngay vào quy trình kiểm định để đảm bảo so sánh đúng với thiết kế và thực tế thi công.
• Định mức thi công ảnh hưởng đến đánh giá vết nứt, biến dạng: Ví dụ: nếu định mức đổ bê tông sàn được điều chỉnh (do dùng máy bơm thay vì đổ thủ công), thì tiêu chuẩn đánh giá độ võng, nứt cũng cần xem xét lại.
• Hỗ trợ giải quyết tranh chấp: Khi có khiếu nại về khối lượng, chất lượng, chúng tôi sử dụng định mức mới làm căn cứ so sánh, đối chiếu với hồ sơ hoàn công và kết quả kiểm định thực tế.

Do đó, đội ngũ kỹ sư kiểm định của chúng tôi luôn được cập nhật đầy đủ các văn bản pháp luật mới, trong đó có Thông tư 09/2024/TT-BXD, để đảm bảo báo cáo kiểm định luôn chính xác, minh bạch và có giá trị pháp lý cao.

Kết luận và lời khuyên từ chuyên gia

Thông tư 09/2024/TT-BXD không chỉ là văn bản kỹ thuật khô khan – nó là công cụ quản lý chi phí, đảm bảo chất lượng và thúc đẩy đổi mới công nghệ trong ngành xây dựng. Việc nắm bắt và áp dụng đúng thông tư này sẽ giúp bạn:

• Tiết kiệm 5-15% chi phí dự toán nhờ loại bỏ định mức lỗi thời.
• Tránh rủi ro pháp lý trong thanh quyết toán.
• Nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ tối ưu hóa quy trình thi công.
• Đảm bảo chất lượng công trình nhờ áp dụng vật liệu và công nghệ phù hợp.

Bạn đang triển khai dự án và cần hỗ trợ về tra cứu định mức, lập dự toán, hoặc đánh giá an toàn công trình theo tiêu chuẩn mới? Đừng ngần ngại – hãy liên hệ ngay với Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam để được tư vấn miễn phí bởi đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.

Hotline hỗ trợ 24/7: 0868.393.098