Hội thảo – Đánh giá an toàn công trình

Ngày 7/6/2024, tại Bộ Xây dựng, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng – Cơ quan điều hành Mạng Kiểm định chất lượng công trình xây dựng Việt Nam tổ chức hội thảo “Đánh giá an toàn công trình trong quá trình khai thác, sử dụng và phổ biến một số nội dung pháp luật mới trong hoạt động xây dựng”.

Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng phát biểu tại hội thảo

Tham dự và phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện quy trình đánh giá an toàn công trình trong quá trình khai thác, sử dụng, góp phần hoàn thiện công tác quản lý nhà nước, làm cơ sở để các cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện tốt các nhiệm vụ trong quản lý đầu tư xây dựng cũng như quản lý chất lượng công trình. Đánh giá cao sự phối hợp của Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng với các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo này, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng đồng thời đề nghị các đại biểu tham dự, nhất là các thành viên Mạng Kiểm định chất lượng công trình xây dựng Việt Nam tập trung thảo luận, trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm, đóng góp ý kiến sát thực tế trong lĩnh vực hoạt động xây dựng, qua đó đánh giá toàn diện công tác đảm bảo an toàn công trình xây dựng; tuyên truyền, phổ biến nội dung chính của các văn bản pháp luật trong lĩnh vực xây dựng mới được ban hành.

Tại hội thảo, Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng Phạm Minh Hà cho biết, những năm qua, Bộ Xây dựng và các đơn vị chuyên môn đã thường xuyên nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện các quy định của pháp luật, hành lang kỹ thuật để kiểm soát, đảm bảo chất lượng công trình trong quá trình khai thác sử dụng. Tuy nhiên, các quy định về giám định các công trình xây dựng đã được ban hành cách đây 10 năm và tồn tại nhiều khó khăn khi áp dụng trong thực tiễn. Việc đánh giá an toàn công trình trong quá trình thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc do chưa có quy định chi tiết về đối tượng, nội dung, tần suất đánh giá và trách nhiệm của các chủ thể có liên quan; bên cạnh đó các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, các nghiên cứu chuyên sâu có liên quan để phục vụ cho công tác này còn hạn chế. Đặc biệt, các công trình cũ đã xuống cấp, bị cơi nới, cải tạo, thay đổi công năng thiếu hồ sơ, thông tin quan trọng liên quan đến các thông số đánh giá. Do đó, Cục Giám định đề xuất tiếp tục nghiên cứu, đưa ra các quy trình đánh giá, tạo hành lang kỹ thuật để triển khai các quy định của pháp luật.

Tại hội thảo, đại diện Cục Quản lý hoạt động xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, qua tổng kết, đánh giá các ý kiến nhận được trong quá trình thực hiện Nghị định số 15/2021/NĐ-CP và Nghị định số 35/2023/NĐ-CP, Bộ Xây dựng nhận thấy các nội dung vướng mắc, bất cập cần được sửa đổi nhằm đơn giản hơn nữa thủ tục hành chính. Các điểm mới dự kiến đề xuất trong dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 15/2021/NĐ-CP sẽ giải quyết vướng mắc bất cập phát sinh trong thực tế áp dụng và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Hiện nay, Bộ Xây dựng đã gửi lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Nghị định này.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng tích cực thảo luận và đóng góp ý kiến về đánh giá an toàn công trình trong quá trình sử dụng; hướng dẫn đánh giá an toàn kết cấu công trình trong quá trình sử dụng; áp dụng quy trình kiểm tra, đánh giá các điều kiện đảm bảo an toàn vận hành, khai thác cho công trình.

Thực trạng và thách thức kỹ thuật trong công tác đánh giá an toàn công trình hiện nay

Những chia sẻ tại hội thảo vừa qua đã phản ánh rất sát thực tế mà chúng tôi thường xuyên đối mặt khi triển khai các dự án đánh giá an toàn công trình trên khắp các tỉnh thành phía Nam. Khi công trình bước vào giai đoạn khai thác và vận hành, các tác động từ môi trường, tải trọng sử dụng thực tế và quá trình lão hóa vật liệu diễn ra âm thầm nhưng liên tục. Nếu không có một hệ thống theo dõi và kiểm soát khoa học, những khuyết tật nhỏ ban đầu sẽ nhanh chóng phát triển thành các hư hỏng nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người và tài sản.

Những khó khăn thực tế khi triển khai kiểm định tại hiện trường

Trong quá trình tác nghiệp, chúng tôi nhận thấy phần lớn các công trình cũ, đặc biệt là nhà ở riêng lẻ xây dựng trước năm 2010, các khu chung cư cũ và nhà xưởng công nghiệp thế hệ đầu, thường thiếu hụt nghiêm trọng hồ sơ hoàn công. Việc không có bản vẽ kết cấu, báo cáo khảo sát địa chất hay nhật ký thi công khiến công tác mô hình hóa tính toán gặp rất nhiều trở ngại. Kỹ sư kiểm định buộc phải dành nhiều thời gian hơn cho công tác khảo sát hiện trạng, đo đạc thực tế và tiến hành các phương pháp thí nghiệm phá hủy hoặc không phá hủy để xác định chính xác thông số vật liệu hiện hữu.

Một thách thức khác đến từ việc tự ý cải tạo, cơi nới và thay đổi công năng sử dụng mà không qua tính toán kết cấu. Chúng tôi thường ghi nhận các trường hợp chủ đầu tư hoặc người sử dụng dỡ bỏ tường chịu lực, đục sàn để lắp đặt thang máy, chất tải kho vượt quá thiết kế ban đầu, hoặc lắp đặt các thiết bị nặng gây rung động lớn lên hệ dầm sàn. Những can thiệp này làm thay đổi hoàn toàn sơ đồ truyền lực, gây ra hiện tượng quá tải cục bộ, võng nứt sàn, nghiêng lệch cột và suy giảm nghiêm trọng khả năng chịu lực của toàn bộ hệ khung. Việc đánh giá an toàn trong bối cảnh này đòi hỏi đội ngũ kỹ sư phải có kinh nghiệm thực chiến dày dặn, khả năng nhận diện vết nứt bệnh lý và tư duy phân tích kết cấu ngược để khôi phục lại mô hình tính toán sát với thực tế nhất.

Tầm quan trọng của việc chuẩn hóa quy trình kỹ thuật

Để khắc phục những bất cập về hành lang kỹ thuật đã được nêu tại hội thảo, việc xây dựng và áp dụng một quy trình đánh giá đồng bộ, chi tiết là yêu cầu cấp thiết. Quy trình chuẩn không chỉ giúp thống nhất phương pháp luận giữa các đơn vị kiểm định mà còn tạo ra bộ dữ liệu đầu ra có tính so sánh cao theo thời gian. Khi tần suất và nội dung đánh giá được quy định rõ ràng, chủ quản lý công trình sẽ chủ động hơn trong việc lập kế hoạch bảo trì, phân bổ ngân sách và xử lý sớm các nguy cơ trước khi chúng chuyển sang giai đoạn hư hỏng nặng. Đối với chúng tôi, mỗi báo cáo kiểm định không chỉ là con số khô khan mà là cơ sở khoa học để đưa ra các giải pháp gia cố khả thi, tiết kiệm chi phí và kéo dài tuổi thọ vận hành cho công trình.

Quy trình kỹ thuật đánh giá an toàn công trình chuẩn chuyên gia

Dựa trên kinh nghiệm thực tế hàng trăm dự án đã triển khai, chúng tôi xin chia sẻ quy trình kỹ thuật bài bản mà bất kỳ đơn vị chuyên nghiệp nào cũng cần tuân thủ để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả đánh giá.

Bước 1: Khảo sát hiện trạng và thu thập hồ sơ lưu trữ

Đây là bước nền tảng quyết định chất lượng của toàn bộ đợt kiểm định. Chúng tôi tiến hành rà soát toàn bộ hồ sơ thiết kế, hồ sơ hoàn công, biên bản nghiệm thu các giai đoạn và lịch sử sửa chữa, cải tạo. Song song đó, kỹ sư hiện trường thực hiện quan trắc tổng thể công trình, lập bản đồ vết nứt, đo độ nghiêng cột, độ võng dầm sàn, kiểm tra hiện tượng thấm dột, bong tróc lớp bảo vệ bê tông và ăn mòn cốt thép. Mọi vị trí hư hỏng đều được chụp ảnh, đánh dấu tọa độ và phân loại theo mức độ nguy hiểm để phục vụ cho các bước phân tích chuyên sâu tiếp theo.

Bước 2: Kiểm tra hiện trường và thí nghiệm vật liệu

Khi hồ sơ thiết kế không đầy đủ hoặc có nghi ngờ về chất lượng thi công thực tế, việc lấy mẫu và thí nghiệm là bắt buộc. Chúng tôi áp dụng kết hợp các phương pháp không phá hủy (NDT) như súng bật nảy Schmidt để ước lượng cường độ bê tông bề mặt, máy siêu âm bê tông để kiểm tra độ đồng nhất và khuyết tật bên trong, máy đo chiều dày lớp bảo vệ và vị trí cốt thép. Đối với các vị trí then chốt, chúng tôi tiến hành khoan lấy mẫu lõi bê tông (core drill) để nén xác định cường độ thực tế, hoặc cắt mẫu thép dầm, cột để thí nghiệm kéo, uốn, xác định giới hạn chảy và giới hạn bền. Toàn bộ mẫu thí nghiệm được phân tích tại phòng thí nghiệm LAS đạt chuẩn, đảm bảo số liệu đầu ra có độ tin cậy cao nhất phục vụ cho công tác tính toán.

Bước 3: Phân tích kết cấu và mô hình hóa tải trọng

Số liệu hiện trạng và kết quả thí nghiệm vật liệu được nhập vào các phần mềm phân tích kết cấu chuyên dụng bằng phương pháp phần tử hữu hạn (FEM). Kỹ sư kết cấu sẽ dựng lại mô hình 3D sát với thực tế, gán các thông số vật liệu đã suy giảm, khai báo tải trọng tĩnh, tải trọng hoạt động thực tế đang sử dụng và các tổ hợp tải trọng theo tiêu chuẩn. Quá trình chạy mô hình sẽ cho ra kết quả nội lực, chuyển vị, ứng suất và hệ số an toàn của từng cấu kiện. Chúng tôi so sánh khả năng chịu lực thực tế với yêu cầu thiết kế để xác định chính xác cấu kiện nào đang làm việc vượt ngưỡng, cấu kiện nào còn dư bền và vùng nào có nguy cơ mất ổn định cục bộ.

Bước 4: Lập báo cáo và kiến nghị giải pháp khắc phục

Báo cáo cuối cùng không chỉ dừng lại ở việc chỉ ra các chỉ số kỹ thuật mà phải đưa được các kết luận rõ ràng về mức độ an toàn của công trình. Chúng tôi phân loại công trình theo các cấp độ: an toàn cho phép tiếp tục sử dụng, an toàn nhưng cần theo dõi định kỳ, mất an toàn cục bộ cần hạn chế tải và gia cố, hoặc mất an toàn nghiêm trọng cần di dời và phá dỡ. Đi kèm với kết luận là các giải pháp kỹ thuật cụ thể như dán sợi carbon CFRP, bọc thép gia cường cột, tăng tiết diện dầm, bơm epoxy xử lý vết nứt, hoặc gia cố móng bằng cọc vi ép. Mỗi giải pháp đều được cân nhắc về tính khả thi thi công, hiệu quả chịu lực và tối ưu chi phí cho chủ đầu tư.

So sánh phương pháp đánh giá truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại

Sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã mang lại những bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực kiểm định xây dựng. Hiểu rõ sự khác biệt giữa các phương pháp sẽ giúp bạn lựa chọn hướng tiếp cận phù hợp nhất với quy mô và tính chất công trình của mình.

Chúng tôi luôn khuyến khích các chủ đầu tư quản lý công trình quy mô lớn, nhà cao tầng hoặc nhà xưởng có dây chuyền sản xuất rung động mạnh nên ưu tiên tiếp cận hiện đại. Sự kết hợp giữa thiết bị đo đạc tiên tiến và năng lực phân tích chuyên sâu của đội ngũ kỹ sư sẽ mang lại bức tranh toàn cảnh và trung thực nhất về sức khỏe kết cấu.

Những lưu ý sống còn dành cho chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành

Để công trình luôn duy trì trạng thái an toàn và kéo dài tuổi thọ khai thác, bạn cần nắm vững những nguyên tắc quản lý kỹ thuật sau đây:

• Không tự ý thay đổi kết cấu chịu lực: Mọi tác động đục phá dầm, cột, sàn, tường chịu lực hoặc thay đổi công năng làm tăng tải trọng đều phải được tính toán thẩm tra bởi đơn vị có chức năng. Việc tự ý cải tạo là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sự cố sập đổ cục bộ hoặc nghiêng lún toàn khối.
• Nhận diện sớm các dấu hiệu bệnh lý: Hãy đặc biệt cảnh giác với các vết nứt xiên 45 độ tại đầu cột, vết nứt dọc thân cột, nứt sàn lan rộng kèm theo võng lớn, hiện tượng rỉ nước màu vàng nâu từ bê tông (dấu hiệu cốt thép đang ăn mòn mạnh), hoặc tiếng động lạ khi có tải trọng động đi qua. Khi phát hiện các dấu hiệu này, bạn cần liên hệ ngay đơn vị kiểm định công trình để khảo sát khẩn cấp.
• Duy trì công tác bảo trì định kỳ: An toàn công trình không phải là trạng thái vĩnh viễn mà là một quá trình cần được nuôi dưỡng. Hãy lập sổ theo dõi tình trạng kỹ thuật, vệ sinh hệ thống thoát nước mái và sàn, xử lý chống thấm kịp thời, sơn phủ bảo vệ kết cấu thép và lên kế hoạch kiểm định định kỳ theo khuyến cáo của chuyên gia.
• Lưu trữ hồ sơ khoa học: Toàn bộ hồ sơ thiết kế, hoàn công, báo cáo kiểm định các năm, nhật ký sửa chữa phải được số hóa và lưu trữ cẩn thận. Đây là tài sản kỹ thuật vô giá, giúp rút ngắn thời gian và tăng độ chính xác cho các đợt đánh giá an toàn trong tương lai.
• Chuẩn bị ngân sách dự phòng: Đừng đợi đến khi công trình xuống cấp nghiêm trọng mới tìm giải pháp. Việc phân bổ ngân sách bảo trì hàng năm và lập quỹ dự phòng cho công tác gia cố, sửa chữa lớn sẽ giúp bạn chủ động ứng phó, tránh gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh và giảm thiểu tổng chi phí vòng đời công trình.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về đánh giá an toàn công trình

Trong quá trình tư vấn và triển khai thực tế, chúng tôi nhận được rất nhiều thắc mắc từ chủ đầu tư và ban quản lý. Dưới đây là những câu hỏi quan trọng nhất cùng giải đáp chi tiết từ góc độ chuyên môn.

1. Khi nào bắt buộc phải thực hiện đánh giá an toàn công trình?

Bạn cần tiến hành đánh giá an toàn ngay khi công trình xuất hiện các dấu hiệu hư hỏng bất thường như nứt, võng, nghiêng, thấm dột nghiêm trọng hoặc cốt thép bị ăn mòn lộ ra ngoài. Ngoài ra, việc đánh giá là bắt buộc khi bạn có nhu cầu cải tạo, nâng tầng, thay đổi công năng làm tăng tải trọng, hoặc khi công trình chịu tác động của sự cố như cháy nổ, động đất, lún nứt do thi công lân cận. Đối với các công trình công cộng, chung cư và nhà xưởng, việc kiểm định định kỳ theo chu kỳ 5 năm hoặc theo khuyến cáo của cơ quan quản lý là yêu cầu cần thiết để đảm bảo an toàn vận hành liên tục.

2. Công trình bị mất toàn bộ hồ sơ thiết kế và hoàn công có đánh giá được không?

Hoàn toàn có thể. Đây là tình huống rất phổ biến mà chúng tôi thường xuyên xử lý. Khi không có hồ sơ gốc, quy trình sẽ chuyển sang hướng tiếp cận “khôi phục hiện trạng”. Kỹ sư sẽ tiến hành đo đạc thực tế toàn bộ kích thước hình học, sử dụng máy quét cốt thép để xác định vị trí, đường kính và số lượng thanh thép, khoan lấy mẫu bê tông và thép để thí nghiệm xác định cường độ thực tế. Từ các số liệu thu thập được, chúng tôi dựng lại mô hình kết cấu và tiến hành tính toán kiểm tra khả năng chịu lực. Dù chi phí và thời gian sẽ cao hơn so với công trình có đủ hồ sơ, nhưng kết quả đánh giá vẫn đảm bảo độ tin cậy kỹ thuật tuyệt đối.

3. Thời gian thực hiện một đợt kiểm định an toàn thường kéo dài bao lâu?

Thời gian phụ thuộc vào quy mô, độ phức tạp của công trình và mức độ chi tiết của gói kiểm định. Đối với nhà ở riêng lẻ hoặc công trình nhỏ, quá trình khảo sát hiện trường và lấy mẫu thường diễn ra trong 1-2 ngày, thời gian phân tích số liệu và lập báo cáo mất thêm 3-5 ngày làm việc. Đối với chung cư, nhà máy hoặc công trình công nghiệp quy mô lớn, thời gian khảo sát có thể kéo dài từ 5-10 ngày, và giai đoạn xử lý số liệu, chạy mô hình kết cấu, thẩm tra nội bộ và xuất báo cáo chính thức thường cần từ 10-15 ngày. Chúng tôi luôn cam kết tiến độ nhưng tuyệt đối không rút ngắn các bước thí nghiệm và phân tích để đảm bảo chất lượng báo cáo.

4. Chi phí đánh giá an toàn được tính như thế nào?

Chi phí không được tính theo một con số cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố: diện tích sàn, số tầng, loại kết cấu (bê tông cốt thép, thép tiền chế, gạch đá), mức độ xuống cấp hiện hữu, số lượng mẫu thí nghiệm cần lấy, và phạm vi công việc yêu cầu (chỉ khảo sát hay bao gồm cả lập phương án gia cố). Chúng tôi xây dựng đơn giá dựa trên khối lượng công việc thực tế, số lượng kỹ sư và thiết bị huy động, cùng chi phí thí nghiệm tại phòng LAS. Bạn nên yêu cầu báo giá chi tiết kèm đề cương kiểm định rõ ràng để so sánh và lựa chọn đơn vị minh bạch, tránh các gói giá rẻ cắt giảm hạng mục thí nghiệm quan trọng dẫn đến kết luận sai lệch.

5. Kết quả đánh giá an toàn có giá trị kỹ thuật trong bao lâu?

Báo cáo kiểm định phản ánh chính xác tình trạng kết cấu tại thời điểm khảo sát. Giá trị kỹ thuật của báo cáo thường được khuyến nghị áp dụng trong vòng 1-3 năm tùy thuộc vào tốc độ xuống cấp và điều kiện vận hành. Nếu công trình được bảo trì tốt, tải trọng sử dụng ổn định và không có tác động bất thường, kết quả có thể tham chiếu dài hơn. Tuy nhiên, nếu công trình nằm trong khu vực địa chất yếu, chịu tải trọng động lớn, hoặc môi trường xâm thực mạnh, chu kỳ đánh giá lại nên rút ngắn xuống 1-2 năm. Chúng tôi luôn ghi rõ khuyến nghị về thời hạn kiểm định tiếp theo trong phần kết luận của mỗi báo cáo.

6. Sự khác biệt giữa đánh giá an toàn định kỳ và giám định sự cố là gì?

Đánh giá an toàn định kỳ mang tính chất phòng ngừa và theo dõi sức khỏe tổng thể của công trình, tập trung vào việc phát hiện sớm các dấu hiệu lão hóa, suy giảm khả năng chịu lực để lên kế hoạch bảo trì. Trong khi đó, giám định tư pháp xây dựng hoặc giám định sự cố thường được kích hoạt khi đã xảy ra hư hỏng nghiêm trọng, tranh chấp chất lượng hoặc tai nạn. Giám định sự cố đi sâu vào việc tìm kiếm nguyên nhân gốc rễ, xác định trách nhiệm các bên, đánh giá mức độ thiệt hại và làm cơ sở pháp lý cho việc giải quyết tranh chấp hoặc xử lý hình sự, dân sự. Hai hoạt động này bổ trợ cho nhau nhưng khác biệt về mục tiêu, chiều sâu phân tích và giá trị pháp lý đầu ra.

Năng lực chuyên môn từ Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam

Thấu hiểu những trăn trở của chủ đầu tư và ban quản lý trước thực trạng xuống cấp của nhiều công trình hiện nay, chúng tôi đã không ngừng đầu tư vào hệ thống thiết bị kiểm tra hiện đại, nâng cao năng lực phòng thí nghiệm và đào tạo đội ngũ kỹ sư kết cấu giàu kinh nghiệm thực chiến. Mỗi dự án chúng tôi tiếp nhận đều được xử lý bằng tư duy khoa học nghiêm túc, quy trình minh bạch và cam kết chịu trách nhiệm kỹ thuật đến cùng. Chúng tôi không chỉ cung cấp những con số, mà còn mang đến giải pháp gia cố tối ưu, giúp bạn yên tâm vận hành và bảo vệ tài sản dài hạn.

Nếu bạn đang tìm kiếm một đơn vị đồng hành tin cậy, am hiểu sâu sắc đặc thù kết cấu tại khu vực phía Nam và sẵn sàng đưa ra những nhận định khách quan, chính xác, hãy để chúng tôi hỗ trợ bạn ngay từ giai đoạn khảo sát đầu tiên. Đội ngũ chuyên gia của Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam luôn sẵn sàng lắng nghe, tư vấn phương án kỹ thuật phù hợp nhất với ngân sách và yêu cầu thực tế của công trình bạn đang quản lý.

Đừng chờ đợi cho đến khi những vết nứt nhỏ trở thành mối đe dọa lớn. Hãy chủ động kiểm soát chất lượng và an toàn kết cấu ngay hôm nay. Liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Hotline 0868.393.098 để được hỗ trợ khảo sát sơ bộ miễn phí và nhận đề cương kiểm định chi tiết trong vòng 24 giờ. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng bạn vì sự bền vững và an toàn của mọi công trình.

Tham khảo thêm thông tin chi tiết về Dich vụ đanh giá an toàn công trình mà chúng tôi đang triển khai để nắm bắt quy trình làm việc chuyên nghiệp và các gói giải pháp kỹ thuật tối ưu nhất hiện nay.